Tarixən Azərbaycanın iqtisadiyyatı ölkənin ÜDM-nin 47.8%-ni təşkil edən neft və qaz sektoru ilə üstünlük təşkil edib. Bununla belə, hökumətin iqtisadiyyatı şaxələndirmək və ixrac gəlirlərindən asılılığı azaltmaq istiqamətində səyləri digər sahələrdə, o cümlədən bərpa olunan enerji sahəsində iqtisadi aktivliyin artmasına səbəb olub. Azərbaycanın əlverişli biznes mühiti və əsas ticarət marşrutu kimi strateji əhəmiyyəti onu birbaşa xarici investisiya (FDI) və biznesin genişləndirilməsi üçün ideal məkan edir.
Azərbaycanda biznes qaydalarına ümumi baxış
Azərbaycanda işəgötürən və işçi münasibətləri Əmək Məcəlləsi ilə tənzimlənir. Əmək Məcəlləsinə əsasən işçilər aşağıdakı hüquqlara malikdir:
- 21 gün ödənişli məzuniyyət
- Analıq məzuniyyəti
- Xəstəlik məzuniyyəti
- Qəza sığortası
Bütün işəgötürənlər Azərbaycanda hüquqi şəxs yaratdıqda və işçi işə götürdükdə bu qanunlara riayət etməlidir.
Direktorlar şirkəti filial kimi və ya müstəqil hüquqi şəxs (törəmə şirkət) kimi qeydiyyatdan keçirə bilərlər. Bütün hüquqi sənədlər, o cümlədən ərizə forması, təyin olunmuş rəhbərin/hüquqi nümayəndənin adı və dövlət qeydiyyat rüsumunun ödənilməsini təsdiq edən qəbz Dövlət Vergi Xidmətinə təqdim edilməlidir. Nizamnamə kapitalı qeydiyyatdan sonra üç ay ərzində ödənilməlidir. Bəzi iqtisadi sahələrdə fəaliyyət göstərən şirkətlər əlavə icazələr almalı ola bilər.
Qeydiyyat prosesi bütün sənədlər təqdim edildikdən sonra adətən üç gündən çox çəkmir. Qeydiyyatdan keçmiş bizneslərə VÖEN (Vergi Ödəyicisinin Eyniləşdirmə Nömrəsi) və qeydiyyat şəhadətnaməsi verilir.
İnvestisiya üçün əlverişli mühit yaratmaq məqsədilə Azərbaycan qeydiyyat prosesini sadələşdirib və sürətləndirib. Yerli vətəndaşlar artıq İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidməti vasitəsilə bizneslərini onlayn qeydiyyatdan keçirə bilirlər. Xarici biznes sahibləri isə qeydiyyatı hüquqi nümayəndə vasitəsilə məsafədən tamamlaya bilərlər.
Azərbaycanda vergilər və ödənişlər
- Korporativ vergi: 20% sabit dərəcə
- Gəlir vergisi: 0% - 14% arasında dəyişən dərəcə
- Sosial sığorta ödənişləri:
- İşəgötürən: işçinin maaşının 15%-i
- İşçi: maaşın 10%-i
Bu ödənişlər işçilərin maaşlarından tutulmalı və Dövlət Vergi Xidmətinə köçürülməlidir.
Azərbaycanda biznes aparmağın üstünlükləri
Azərbaycanın Avropa və Asiya arasında əsas ticarət marşrutu kimi strateji yerləşməsi bizneslərə həm Qərb, həm də Şərq bazarlarına çıxış imkanı verir. Nəqliyyat infrastrukturu, o cümlədən dəmir yolu xətlərinin inkişafı ölkənin qlobal təchizat zəncirində mövqeyini gücləndirir.
Azərbaycan eyni zamanda zəngin təbii resurslara malikdir və bu da həm karbohidrogen, həm də bərpa olunan enerji sektorlarında biznes imkanları yaradır. 2010–2022-ci illər arasında neft və qaz istehsalının artması elektrik enerjisi istehsalının 50% artmasına səbəb olub və bunun 90%-dən çoxu təbii qaz hesabına təmin edilib.
Bununla yanaşı, Azərbaycan iqtisadiyyatını şaxələndirmək və yaşıl enerjiyə keçid etmək üçün günəş və külək enerjisinə diqqət yetirir və 2030-cu ilə qədər bərpa olunan enerji gücünü əhəmiyyətli dərəcədə artırmağı planlaşdırır.
Bundan əlavə, Azərbaycan hökuməti birbaşa xarici investisiyanı təşviq etmək üçün müxtəlif güzəştlər tətbiq edib:
- Kənd təsərrüfatı biznesləri mənfəət vergisi və ƏDV-dən azaddır
- Texnologiya parklarında fəaliyyət göstərən şirkətlər vergi güzəştlərindən yararlanır
- Neft və qaz şirkətləri gömrük rüsumu və əmlak vergisindən azaddır
- İnvestisiya təşviqi sənədi olanlar üçün güzəştlər:
- Əmlak vergisi
- İdxal olunan avadanlıqlara ƏDV
- Torpaq vergisi
- Mənfəət vergisinin 50% azaldılması
Azərbaycana beynəlxalq genişlənmə
Azərbaycana genişlənməyi düşünürsünüzsə, yerli əmək bazarına çıxış əldə etmək üçün bir neçə yol mövcuddur.
Azərbaycanda hüquqi şəxs növləri
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə əsasən aşağıdakı hüquqi şəxs növləri yaradıla bilər:
- MMC (Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət)
- ASC (Açıq Səhmdar Cəmiyyəti)
- QSC (Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti)
- Digər formalar
Ən geniş yayılmış forma MMC-dir.
MMC necə yaradılır?
Praktikada MMC iki üsulla yaradıla bilər:
- Elektron (onlayn)
- Ənənəvi (kağız üzərində)
Onlayn qeydiyyat
Şirkəti onlayn qeydiyyatdan keçirmək üçün https://www.e-taxes.gov.az/ saytına daxil olun:
- “Giriş” bölməsinə keçin
- Şəxsiyyət vəsiqəsinin FIN kodunu və telefon nömrəsini daxil edin
- SMS ilə gələn kodu daxil edin
Daha sonra “hüquqi şəxsin elektron qeydiyyatı” bölməsini seçərək ərizəni tamamlayın.
Onlayn qeydiyyatın üstünlüyü ondan ibarətdir ki, siz eyni sistem vasitəsilə ASAN imza əldə edə, bank hesabı aça və əmək müqavilələri barədə məlumat təqdim edə bilərsiniz.
Qeydiyyat tamamlandıqdan sonra MMC-nin sənədləri (nizamnamə, çıxarış və VÖEN) 1 iş günü ərzində elektron kabinetə göndərilir.
Ənənəvi (offline) qeydiyyat
- Şirkətin adı və hüquqi ünvanı müəyyən edilir
- Təsis qərarı hazırlanır
- Nizamnamə hazırlanır
- Qeydiyyat ərizəsi doldurulur
- Dövlət rüsumu ödənilir
- Bank hesabı açılır
- Nizamnamə kapitalı ödənilir
- Sənədlər təqdim olunur
Əgər sənədlər qaydasındadırsa, 3 iş günü ərzində aşağıdakılar təqdim olunur:
- Nizamnamə
- VÖEN
- Dövlət reyestrindən çıxarış
Bu sənədləri aldıqdan sonra şirkətin möhürü hazırlanır.
Əlavə xidmətlər – World Immigration Hub Azerbaijan
World Immigration Hub Azerbaijan xarici investor və sahibkarlara aşağıdakı xidmətləri təqdim edir:
- Hüquqi sənədlərlə bağlı dəstək
- Biznes vizası üzrə məsləhət
- Yerli qanunvericiliyə uyğunluq üzrə dəstək
Şirkət yaradarkən və sonrakı mərhələlərdə hüquqi problemlərin qarşısını almaq üçün peşəkar mütəxəssis və ya hüquqşünasla işləmək tövsiyə olunur.
